Madde 13 Kusur Oranı | Karayolu Trafik Güvenliğini

Karayolu Trafik Kanunu Madde 13 ve Madde 10 (Belediyeler) da, Karayolunun yapım, bakım ve trafik güvenliğini sağlayacak olan kurum ve kuruluşarın sorumluluğu yer almaktadır. Kanun tanımına bakacak olursak;

K.T.K. Madde 13) "Karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşlar, karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür.

Yönetmelik Madde 19 –(Yükümlülük) İlgili bütün kuruluşlar, yapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu oldukları karayollarında;
a)Karayolu yapısını,
b)Trafik işaretlerini, trafik güvenliğini sağlayacak şekilde yapmak ve bulundurmakla yükümlüdürler.

Şimdi ilgili kuruluşların karayolu bakım ve güvenliğini sağlama yöntemini ve eksikliği olması sonucu oluşan trafik kazalarının kusur irdelemesini inceleyelim.

Karayolu Bakım ve Onarımından Sorumlu Kuruluşlar

Karayolunun bakımından belediye sınırları dışında genel olarak Karayolları Genel Müdürlüğü belediye sınırları içinde ilgil belediye sorumludur. Belediye sorumluluğu Karayolları Trafik Kanunu Madde 10 da ayrıca tanımlanmıştır. Orman yollarında Tarım ve Orman Bakanlığı sorumlu olsa da orman yolundaki düşük işletme hızından dolayı genel olarak iki kurumun sorumluluğu ön plandadır.

Karayolu Bakımı Sürekli midir?

Karayolu bakımı süreklidir ancak bazı problemlere karşı kesintisiz değildir. Karayolu bakımından sorumlu ekipler kendi içlerindeki programa göre belirli periyodlarla taşıt yolunu kontrol ederek trafik güvenliğini ve trafiğe engel teşkil eden unsurların ortadan kaldırılmasını sağlar. Ani gelişen ve kısa süreli olduğu anlaşılan bir engele karşın ilgili kurumun ihbarsız olarak ani şekilde müdahale etmesi çoğu kez mümkün değildir.

Kar Yağışları ve Buzlanmada Olası Tedbirler

Kar yağışlarında ilgili kurumlar 7 gün 24 saat çalışma esasına kar ve buzla mücadele etmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda kar kütlesini yol dışına atmak ve buzlanmayı önlemek için tuzlama çalışmaları yapılmaktadır. Karayollarının karla mücade kapsamında;

Karla mücadelede en yüksek performanslarını gösterseler bile, karayolunun normal duruma gelmesinde gecikmeler olabilir.

Olumsuz hava şartlarının artması, kar yağışı, tipi ve aşırı buzlanmanın sürekliliği karayolunun kapanmasına sebep olabilir.

Yol sathına atılan tuzun -9 °C’ nin altındaki sıcaklıklarda buz ve karı eritme etkisi yoktur

Seyahat edilen yol güzergahında, bölgesel olarak hava koşulları hızlı değişkenlik gösterebilir.

Buna göre idare karla mücadelede sürekli tedbir alsa da yine de problemler devam edebilir. Yol kullanıcıları için ani olmayan ve tehlikeyi her anında belli eden kar ve buzlanmaya karşın araç kullanıcılarının ilave tedbirler alması beklenir.

Yol Eğim Hataları

Yoldaki sabit bir hata çoğu kez kaza oluşumuna doğrudan etki etmez. Eğim hatalarını gün yüzüne çıkaran asıl konu araçların hız durumudur. İşletme hızının üzerindeki hızlanmalar, eğim hataları ile birleştiğinde sürücünün deneyimine göre farklı sonuçlar ortaya çıkartır. Yani burada hatanın bir kusur tarafından tetiklenmesi gerekir. Böylesi durumlarda sürücü kusurları tek başına değerlendirilmelidir. Çünkü genelinin kazasız geçebileceği bir yolda sürücü kusuruyla tetiklenen hatanın kusurundan söz edilemez. Ancak işletme hızında dahi kaza oluşumu tetikleniyorsa yol kusurundan bahsedilebilir. Bu tarz yollarda genelde erkenden araç trafiğine kapatılıp, düzeltilecektir.

Yola Yağ Dökülmesi, Taş Düşmesi

➮Yola Yağ Dökülmesi

Yola yağ dökülmesi sonucu araçların kayarak kazaya karışmasında irdelenmesi gereken iki önemli husus vardır;

Yağ döken araç belli mi? Belli ise önlem alabilmiş mi?

Yağ döken araç belli değilse idare önlem alabilmiş mi?

Aracından yağ, mazot dökülen sürücünün tedbir alması beklenir ancak çoğunlukla bu araçlar olay yerinde değildir. Bazen de sürücüler araçlarından yağ döküldüğünün farkınada varamazlar. Farkına varamama durumu araçlar arası kusur değerlendirmesinde zorlayıcı bir konudur. Hangi araçtan döküldüğü tespit edilemeyen yağ dökülme konuları çoğunlukla o gün içersinde, yeni gerçekleşmiştir. Böylesi durumlarda yol ile ilgili şikayet konusuda yoksa idarenin erken tedbir alaması her zaman beklenemez. Ancek idareye bu konu şikayet olarak iletilip, idare önlem almamış ya da önlem almada geç kalınmışsa elbette sorumluluğu olacaktır.

➮ÖRNEK KAZA

Söz konusu kazanın gerçekleştiği yolun gerisi viraj noktasıdır. Ayrıca yol çıkış eğimlidir. İşletme hızında ilerleyen motosiklet (sürtünme-savrulma boyundan anlıyoruz**düşük hız**) önceden yola dökülen ve yolu motosikletler için dengede kalamayacak şekilde kayganlaştıran yağ nedeni ile düşüp devrilmiştir. Yetkili birimin henüz haberinin olmadığı ve yağ dökülmesine sebep olan araca rastlanılmayan bu kazada; Motosiklet sürücüsünün önleme adına herhangi bir tedbir alamayacağından ya da alsa bile mevcut tehlikenin altına kalacağından kazanın oluşumunda mücbir bir sebep vardır denilebilir.

➮Yola Taş Düşmesi

Araçlardan yola düşen taş parçalarının konusu yağ dökülmesi konusu gibi değerlendirilir. Bu başlıkta dağlık-kayalık alandan yola düşen taş-kaya parçalarını inceleyeceğiz.

Dağlık-kayalık alandan yola düşen taş parçaları öncesinde ilgili kurumlar dönemsel olarak bazı önleme çalışmaları yapmaktaadır. Dağlık-kayalık alandalarda yola taş düşmemesi için çelik halatlarla örgü ya da dağcılar vasıtası ile kontrollü şekilde taş düşürme işlemleri yapılmaktadır. Bu önleme çalışmaları dışında idarenin kayalık alanlarda sürekli kontrolde bulunması mümkün değildir. Eğer aksi bir durum yoksa dağlık alanlardan yola taş düşme şeklinde meydana gelen kazalarda idareye sorumluluk yüklemek oldukça güçtür. Bu tarz olaylar başka bir yazımızda değineceğimiz mücbir sebep konusuna örnektir.

Yol Levha Eksiklikleri

➮Çalışmalarda

Levha eksiklikleri konusu genelde yol çalışmaları ile ilgilidir. Yol çalışmalarında olağan yol akışı kademeli veya aniden şekil değiştirir. Bu aniliğe karşı sürücülerin yeteri mesafeden bilgilendirilip hız ayarmasına sokulması gerekir. Özellikle işletme hızı yüksek yollarda, yol çalışma levhasının eksikliği kusur yönünden daha baskılayıcıdır. Yol çalışmalarında hangi uyarıcı levhaların hangi sayı ve aralıkta kullanılacağı karayollarının çıkarmış olduğu yönetmelikte belirtilmiştir. Kusur durumu ise Madde 13 ün alt bendinde yer alır.

➮Normalde

Normal yollarda levha eksikliğinde idarenin kusuru, levhalandırmanın özellikle yönlendirme-kısıtlama ile alakalı hatası sonucu gündeme gelir. Daha çok trafik tanzim işaretlerini kapsar. Ancak trafik tanzim işareti olmasa bile bazı durumlarda yol tehlikesi öngörüye açıktır. Bu nokta da idare kusurundan pek söz edilemez. Genel manada idarenin kusuru için levha eksikliğinin sürücünün önceden sezimleyemeceği ve eksikliğin mutlak suretle kazaya davetiye çıkarabileceği durumları kapsar.

Yol Kusuru - Çukurlar

İlgili kurumlar, bakım ve onarımdan sorumlu olduğu yolla alakalı problemleri kısa sürede çözmeli, çözüm aşamasına kadar gerekli önlemleri almaları gerekmektedir. Yol probleminden kaynaklı kazalarda delillendirme önemli olduğundan ölçüm ve fotoğraflamanın iyi yapılması ve takip edilmesi gerekir.

Yol kusurlarında en sık rastlanılan çukurlu yollardır. Burada çukurun ne boyutta olması gerektiği ile ilgili bir soru akla gelebilir. Çukurun boyutundan ziyade kazaya karışan araç türünde ne tür etki gösterdiğinin araştırılıp incelenmesi gerekir. Otomobilin dengede kalabileceği bir çukurda motosiklet devrilebilir. Ancak bazı belirgin yol çukurlarına ya da kusuruna karşın sürücülerinde önceden tedbir alması beklenir.

Motosikletlerin bu tarz risk yerlerinde; yeteri lastik kalitesinde yol işletme hızına uyumlu devrilme-savrulma şekillerinde, belirgin çukurun sürücü öngörüsüne kapalı olduğu değerlendirilebilir. Bu noktada tedbir almaya fırsat tanımayan problemlerde sürücü kusurları çok geri planda kalacaktır.

Yine işletme hızında sürücü öngörüsüne kapalı çukurlarda araçların hava yastığını açması, lastiğin patlaması, jantın yamulması gibi kaza çeşitlerinde yine idarenin sorumluluğu olacaktır.

➮ÖRNEK KAZA

Kaza öncesi motosiklet; dengesini yüksek oranda kaybedip devrilebileceği bir çukur nedeni ile sola doğru kaçış manevrası almıştır. Sürücünün düz, görüşe engel olmayan bu yolda ayna kontrolsüz yapmış olduğu kaçış manevrası hatalıdır. Çünkü açık gözlem alanında (düz yol) sürücünün ayna kontrollü şerit değişimi yapması, araç varlığı durumunda ise şeridinde yavaşlayabilip durması gerekirdi. Ancak bu halde de olsa motosikletin asli kusurundan bahsedilmez. Bununla beraber çukur noktası, görüşe açık alanda olsa da motosiklet sürücüsünün pozisyonunda son anda fark edilebileceği bir noktadaysa yol kusurundan bahsedilebilir. Ancak böylesi durumlarda sorunun azami işletme hızı kapsamında sonuçlarının test edilmesi gerekir. Viraj çıkışı gibi yeni görülen yolda viraja uygun işletme hızında bu tarz çukurların varlığı nedeni ile oluşan kazalarda ilgili kuruluşun sorumluluğu olacaktır.

Yol İçi Su Birikintileri

Yol içi su birikintileri tıpkı yoldaki çukurlar gibi sürücü öngörüsüne ve işletme hızına olan uyumluluğu kriterlerine bakarak kusur değerlendirmesi yapılır. Yoldaki su birikintisi kar yağışından farklı değerlendirilir. Çünkü karayolu su birikintisini önlemek için rögar-giderlerle örülmüştür. Yani birikintiyi tahliye hizmeti kesintisizdir. Su tahliye tedbirlerinin mevcut rögar-giderlere göre (gider temizliği) önceden ortaya konulması gerekir. Bunun dışında rögardan yola su-çamurun çıkmasında yukarıdaki kriter uyumuna göre idarenin net kusuru olduğu söylenebilir.

K.T.K Madde 13 Yol Kusuru Yüzdesi

K.T.K. Madde 13 e göre Karayolları bakım ve güvenliği ile alakalı ilgili kurum ya da kuruluşun genel olarak işledik. Karayolu problemi ile alakalı iki durum karşımıza çıkmaktadır. İdarenin tam kusuru, sürücü ile birlikte kusuru. Buna göre oluşturulan kusur yüzdelik tablosu şu şekildedir;

telefonunuzu yan çeviriniz

Madde 13 veya Madde 10 Kusurunun Yüzde 50 Olması

Yol kusuru yanında araç kusuru genelde tali oranda kalmıştır. Sürücü kusuru Asli olup aynı zamanda yol kusurunun olması pek karşılaşılan bir durum değildir. Mevcut yol kusuru olmakla beraber sürücü kusuru genelde yol işletme hızına göre hız ayarlaması yapılmadığından veya değişen çevre koşullarına göre hızını ayarlanamadığı durumdur. Bu nedenle 52/1a, 52/1b maddeleri öne çıkar.