52/1a Maddesi Kusur Oranı, Kavşak Kazaları ile İlişkisi

52/1a kusur oranı, yüzdelik olarak karşı tarafa verilen kusur maddesine göre belirlenir. Maddesinin ihlali Asli Kusur sayılmaz ve çoğu kez kavşak ve yaya kazaları ile ilişkilendirilir. 52/1a kusur oranı trafik kazaları kusur değerlendirmelerinde 1. sırasında yer almaktadır. Bunun en önemli nedeni madde içeriğinde yer alan terimlerin trafiğin temel taşını oluşturmasıdır.

52/1a Kusur Maddesi Nedir?

Karayolları Trafik Kanununda 52/1a maddesi;

52/1a) "Kavşaklara yaklaşırken,dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak zorundadır."

Kavşaklara yaklaşırken araç hızlarını gerekmektedir. Çünkü sürücülerin karşı koldan gelen aracın durumunu görmesi ve ona göre pozisyon alması gerekir. Kavşaklarda geçişlerin sağlıklı sağlanmasının ilk şartı sürücülerin birbiri ile göz teması kurmasıdır. Bunun içinde sürücülerin yavaşlayıp birbirlerini görmesi gerekmektedir.

Kıvrımlı, virajlı yollara girerken veya ilerlerken yol tutuşunun sağlanması için hız kesmemiz gerekmektedir.

Tepe üstlerine yaklaşma karşı tepeden gelen ile karşılaşma durumu nedeni ile yavaş yapılmalıdır.

Yayalarda trafiğin bir unsurudur ve yaya geçitleri anayolu “t” şeklinde kavşağa dönüştürmektedir. Nasıl ki kavşak geçişlerinde karşı yoldan gelen sürücü ile göz teması sağlanıyorsa aynı şekilde yaya geçitlerinde de yaya ile bu temas sağlanmalıdır. Ayrıca 74 madde gereği yaya geçitlerinde geçiş üstünlüğü yayalara ait olduğundan her türlü yavaşlayıp kurallara göre yaya geçitine çıkan yayalara yol verilmesi gerekmektedir.

Raylı bağlantı yollarında yol kontrolü sağlandıktan sonra geçilmelidir.

Tünellere girişte gün ışığının kesilip tünel içi aydınlatmaya giriş ve tünel içi yol şeklinin değişkenliği durumları nedeni ile hız düşürülmelidir.

Yolun yapısına göre hız ayarlaması yapılmalıdır.

Yolda meydana gelen daralmalardan dolayı hız düşürülüp dikkat edilmelidir.

52/1a Kusur Oranı Asli mi? Tali mi?

52/1a Kusur Oranı Asli kusur sayılan hallerden değildir. Ancak iki ya da çok araçlı kazalarda diğer araç kusursuz, size verilen tek kusur bu ise %100 kusurlusunuz demektir.

Asli kusurun mantığı sürücünün bilinçli olarak öngörüsünü kapatarak gerçekleştirdiği kural ihlallerini kapsar. 52/1a, hız maddesi olmasına karşın hızın değişen yol yapısına göre ayarlanamaması ile ilgilidir. Yani hız öncesi için o yolun işletme hızına uyumlu olabilir fakat yol virajlıdır veya kavşağa gelmişinizdir. Bunun dışında hız aşımları çoğunlukla min-orta seviyede görülmektedir. Ancak sürücü öngörüsünü kapatacak yüksek hızlarda değerlendirmenin bu madde ile yapılamayacağı, KTK nın 51. maddesine göre değerlendirmenin teknik olarak daha doğru bulmaktayız.

52/1a Kusur Oranının Yüzde 25 Olması

Yüzde 25 oranında kusurlu olmanız için kazaya başka taraf ya da tarafların karışması gerekir. Hazırladığım tabloda siz A aracı olarak 52/1a maddesinden kusurlusunuz. Diğer aracın kusur maddelleri tabloda var ise kazada %25 kusurlusunuz demektir. Ayrıca araçlar arası örnek ödeme şekilleride gösterilmiştir.

52/1a Kusur Oranının Yüzde 50 Olması

52/1a Kusur Oranının Yüzde 75 Olması

52/1a asli kusur olarak değerlendirilmediğinden %75 kusur aralığında bulunmaz. Ancak kazada 52/1a kusur maddesi yanında başka bir madde ile birlikte kusurlu bulunursanız %75-%66 oranında bir kusur değerlendirmesine tabi olabilirsiniz.

52/1a Kusur Oranının Yüzde 100 Olması

Tek taraflı kazalarda bu maddeden kusurlu olmanız %100 kusurlu olduğunuz manasına gelir. Ancak kaza tek taraflıda olsa ölüm ve yaralanmalı kazalarda(araç içi) yargılanma usullerinde asli kusurlu olmadığınızdan ceza indirimine daha yakın olabilirsiniz.

52/1a Kusur Oranının Kavşak Kazaları İle İlişkisi

Bu maddenin kazalarda yaygın olarak kullanılmasının nedeni kaza türlerine bakıldığında anlaşılmaktadır. 52/1a maddesinin içeriğinde araçların kavşaklara ve yaya geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak zorunda olduğu yer almaktadır. Kaza oluş türlerinde yandan çarpma –çarpışma türü, şehir içi kazaların %35’inin oluşturmaktadır. Yandan çarpışmaların çoğu kavşaklarda gerçekleşir.Ayrıca yaya ya çarpma kazalarında da bu kusur maddesi çoğunlukla kullanılır. Bu iki madde kaza oluş türlerinde toplam %57 gibi yüksek bir yüzdeye sahiptir. Tabloda dikkat edilen bir diğer husus ise bu maddelerin yerleşim yeri içinde yüksek, dışında düşük yüzdeye sahip olmasıdır. Bunun nedeni yerleşim yeri dışı yani şehirlerarası yolda kavşak ve yaya geçidinin az bulunmasıdır. Bu alanda da en fazla yüzdelik kısmı yoldan çıkma şeklinde kazalar oluşturmaktadır.

52/1a Kusur Oranını Yanlış Yorumlama

52/1a kanun maddesi içeriğinin yoğun olması, her kazada kullanılabilir manasına gelmez. Tersi durumda yüksek hızlarda meydana gelen kazaları da bu madde kapsamında sınırlandırmamak gerekir.

Öncelikle maddenin uygulama alanını kısıtlamak oldukça zordur. Çünkü bu madde özellikle kavşak kazaları ile ilişkili olduğundan ve Türkiyede özellikle şehir içi kavşakların kısıtlı görüş açısı çokça rastlanıldığından araçların bazı kavşak türlerinde insan yürüme hızı değerinde bir hızla çıkması gerekir. Bu durum genelde sağlanamadığından maddenin kullanımı çoğunlukla doğru oluyor. Ancak;

Görüş engelli dahi olsa kavşağa çıkan aracın almış olduğu tedbirler,

Çarpışma hafif olması ile birlikte Anayol-Tali yol kavşak kazalarında Anayol aracının avantajlı hız faktörü

Yaya kazalarında yayanın taşıt yolundaki ani hareketleri, göz önünde bulundurulup 52/1a maddesinden kusur atfına gidilmemesi gerekir.

Konunun tersi durumunda ise yani yüksek hızlarda da sürücüye 52/1a maddesinden kusur vererek tali kusurlu şeklinde değerlendirme yapmamak gerekir.

52/1a maddesinin Asli kusur sınıfında yer almadığından bahsetmiştik. Bunun nedeni hızın yol cinsleri ve kavşak yapılarına göre sürekli değişim içinde olmasıdır. Otobanda 100 km hız normal iken şehir içlerinde bu hız kabul edilemez. Açık görüşlü kavşak alanlarında 50 km hızla serbest geçiş normal kabul edilebilirken, görüşe kapalı kontrolsüz kavşaklarda 10 km hız bile fazla bir değer kabul edilebilip 52/1a maddesinden sürücü kusuru gündeme gelebilir.

Anayol tali yol ayrımlı bir kavşakta anayol aracının 40-50 km hız ile tali yol aracına çarpması genelde orta-yüksek hasar, hafif-orta derece yaralanma şeklinde gerçekleşir. Bu hız rahatlıkla anayol aracı için 52/1a maddesinin ihlali ile tali kusur şeklinde değerlendirilebilir. Peki, 40-50 km hız yerine 80-90 km bir hızla meydana gelen bir kazayı aynı değerlendirmeye tabi tutmak ne kadar akılcı olabilir. Hız kavramındaki bu değişkenlik onu net ifadelerle tanımlanan ASLİ kusur maddeleri içeriğinde konumlandıramasa da tespit edilen yüksek hızların ayrı bir hükümde ve ağır kusurda değerlendirmesinin yapılması her zaman irdelenmelidir. Bu irdelemer sonucunda aşağıdaki sonuçları veren kaza türlerinde 52/1a maddesine göre değil 51. maddelere göre değerlendirme yapmak gerekir.

Her ne kadar Anayol hız avantajında olsa da kavşağa yaklaşımda öngörüyü kapatacak yüksek hızlarda gelmesi

yine kavşak kazalarında çarpışma sonrası araçların yüksek hasarı ve çarpma sonrası ileri boy hareketleri

geçiş hakkı olan yayalara şiddetli çarpma hareketleri ve ileri boy hareketleri